Астана, Қазақстан — 2026 жылғы 16 шілде — Назарбаев Университеті жанындағы Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институты (ISSAI) БАҚ өкілдері мен серіктестерге арналған ISSAI Connect іс-шарасы аясында жасанды интеллект саласындағы соңғы әзірлемелерін таныстырды. Инновациялар мен технологиялық кәсіпкерлікті дамыту бойынша ISSAI-дың ұзақ жылдық серіктесі болып табылатын Өnergy Hub технологиялық-креативті кеңістігінде өткен іс-шара Қазақстанда әзірленген жасанды интеллект негізіндегі шешімдердің практикалық міндеттерді шешуге қалай көмектесетінін, қазақ тілінің дамуын қалай қолдайтынын және деректерді қорғауды қалай қамтамасыз ететінін көрсетті.
Іс-шараға
журналистер, технологиялық серіктестер, зерттеушілер, мемлекеттік органдар,
бизнес және Назарбаев Университеті қауымдастығының өкілдері қатысты. Қонақтарға
ISSAI Voice Studio, MangiSoz App, Joldas AI және Qolda шағын тілдік модельдер
(SLMs) отбасының технологияларының демонстрациясы ұсынылды. Сонымен қатар,
қатысушылар институттың соңғы ғылыми жетістіктері мен білім беру бастамалары
ұсынылған ISSAI жазғы зерттеу бағдарламасының қатысушылары әзірлеген жобалар
көрмесімен танысты.
Іс-шараны
ашқан ISSAI негізін қалаушысы және директоры доктор Хусейн Атакан Варол
жергілікті тілдердің ерекшеліктерін және қоғам қажеттіліктерін ескеретін
жасанды интеллект жасаудың маңыздылығын атап өтті.
«Жасанды
интеллект оны пайдаланатын адамдарды терең түсінген кезде ғана шынымен күшті
болады. ISSAI-дың миссиясы — отандық мамандардың күшімен Қазақстанның жасанды
интеллект модельдерін, өнімдері мен қызметтерін жасау. Әлемдік озық
технологиялық тәжірибелер мен алдыңғы қатарлы ғылыми зерттеулерге сүйене
отырып, біздің команда еліміздің тілдік және мәдени ерекшеліктерін көрсететін
шешімдерді әзірлейді. Қазақстандық контекстке бейімделген әлемдік деңгейдегі
ашық технологияларды жасай отырып, біз тек жаһандық жасанды интеллект
экожүйесінің дамуына қатысып қана қоймай, өз күн тәртібімізді қалыптастырамыз
және ұқсас қиындықтарға тап болған елдер үшін бағдар боламыз».
ISSAI
Voice Studio: сөйлеу AI технологияларының жаңа буыны
ISSAI
Connect-те ұсынылған негізгі әзірлемелердің бірі — автоматты дубляж,
эмоционалды сөйлеу синтезі, спикерлерді диаризациялау және басқа да заманауи
сөйлеу шешімдерінің технологияларын біріктіретін ISSAI Voice Studio
платформасы болды.
ISSAI
Voice Studio түпнұсқа спикердің дауыс тембрі мен эмоционалды бояуын сақтай
отырып, дубляжды автоматты түрде орындауға мүмкіндік береді. Платформа сонымен
қатар мәтінді табиғи дауыстап оқуды қамтамасыз етеді және әңгіме
қатысушыларының сөйлеуін автоматты түрде бөліп, кездесулердің, сұхбаттардың,
подкасттар мен конференциялардың құрылымдалған транскрипттерін қалыптастырады.
Демонстрация
барысында журналистерге ерін қозғалысының синхрондығын, табиғи интонацияны және
эмоционалды экспрессивтілікті сақтай отырып, қазақ тіліне автоматты түрде
дубляждалған фильм үзіндісі көрсетілді. Екінші демонстрацияда жүйе бір мезгілде
сөйлеп тұрған бірнеше қатысушының сөзін нақты уақыт режимінде бөліп,
репликаларды автоматты түрде жеке спикерлерге таратты. Бұл платформаның
медиаөндіріс, контентті локализациялау және кәсіби коммуникациялар үшін
әлеуетін көрнекі түрде көрсетті.
MangiSoz
App: тілдік кедергілерді еңсеру
ISSAI
сонымен қатар сөйлеуді тану, аудару және автоматты транскрипциялау үшін
көптілді мобильді қолданба MangiSoz
App-ты таныстырды. Ол күнделікті қарым-қатынасқа, кездесулер мен
конференциялар өткізуге және халықаралық ынтымақтастыққа арналған.
Қолданбаның
негізгі функцияларының бірі — экраны бөлінген екі жақты аударма режимі, ол
әртүрлі тілде сөйлейтін екі әңгімелесушіге табиғи түрде қарым-қатынас жасауға
мүмкіндік береді, әрбір пайдаланушы әңгімені өз тілінде көреді.
Сонымен
қатар, қолданба сөйлеуді автоматты түрде мәтінге түрлендіреді, бұл оны
журналистер, зерттеушілер, студенттер мен бизнес өкілдері үшін ыңғайлы құралға
айналдырады.
Демонстрация
кезінде қатысушылар екі адамның әртүрлі тілдерде еркін сөйлескенін, ал
қолданбаның олардың әңгімесін нақты уақыт режимінде аударғанын байқады, бұл
жасанды интеллекттің көптілді коммуникацияны қаншалықты қарапайым әрі ыңғайлы
ете алатынын көрнекі түрде көрсетті.
Joldas
AI: қоршаған ортаны қолжетімді ету
ISSAI
Connect аясында ұсынылған тағы бір технология — көрмейтін және нашар көретін
пайдаланушыларды қолдауға арналған Joldas
AI мобильді қолданбасы. Компьютерлік көру мен сөйлеуді өңдеу
технологияларын біріктіре отырып, қолданба пайдаланушыларға қазақ тілінде
дауыстық сипаттамалар беру арқылы қоршаған ортада жақсырақ бағдарлануға
көмектеседі.
Смартфон
камерасын пайдалана отырып, Joldas AI жол және ақпараттық белгілерді тани
алады, мәтінді оқи алады, объектілерді анықтай алады, қоршаған кеңістікті
сипаттай алады және алынған ақпаратты табиғи дауыспен дыбыстай алады.
Демонстрация
барысында қолданба навигациялық көрсеткіштер мен ақпараттық тақталарды сәтті
таныды, бұл оның қоғамдық кеңістіктердің қолжетімділігін арттырудағы және көру
қабілеті бұзылған адамдардың тәуелсіз мобильділігіне ықпал етудегі әлеуетін
көрнекі түрде көрсетті.
Qolda
SLMs: интернетке қосылмай-ақ жұмыс істейтін қуатты жасанды интеллект
ISSAI
сонымен қатар толығымен жергілікті құрылғыларда интернетке қосылмай-ақ жұмыс
істей алатын шағын тілдік модельдер (SLMs) отбасы Qolda-ны
таныстырды.
Qolda-ны
әзірлеу Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Қазақ
тілін қолдау және технологиялық прогресс үшін үлкен тілдік модель (LLM)
әзірлеу» бағдарламалық-мақсатты қаржыландыру жобасы аясында жүзеге асырылуда.
Жоба
ISSAI, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Ақпараттық және есептеу
технологиялары институты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты және
Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы
кіретін ғылыми ұйымдар консорциумымен жүзеге асырылады.
Үлкен
бұлтты тілдік модельдерден айырмашылығы, Qolda деректерді тікелей пайдаланушы
құрылғысында өңдейді. Бұл ұйымдарға құпия құжаттарды интернетке деректерді
жібермей-ақ талдауға мүмкіндік береді, жоғары деңгейдегі ақпараттық қауіпсіздік
пен дербес деректерді қорғауды қамтамасыз етеді.
Модель
қазақ тілі мен жергілікті контекске бейімделген, бұл оны мемлекеттік органдар,
денсаулық сақтау ұйымдары, қаржы секторы және құпия ақпаратпен жұмыс істейтін
кәсіпорындар үшін ерекше сұранысқа ие етеді.
Демонстрация
кезінде интернет-байланыс әдейі өшірілді, содан кейін Qolda көлемді құжатты
өңдеп, бірнеше секунд ішінде оның қысқаша мазмұнын дайындады. Бұл заманауи
AI-модельдердің толығымен автономды режимде толыққанды жұмыс істей алатынын
нақты дәлелдеді.
ISSAI
өнімдер және сыртқы байланыстар жөніндегі директордың орынбасары Амина
Байкенованың айтуынша, ұсынылған барлық технологиялар олардың практикалық
қолданылуын ескере отырып жасалған.
«Біздің
мақсатымыз — технологияны технология үшін көрсетпейтін, нақты міндеттерді
шешетін AI-өнімдерін жасау. Олар көру қабілеті бұзылған адамдарға қоршаған
ортада еркінірек бағдарлануға көмектесе ме, интернетке қолжетімсіз құжаттарды
қауіпсіз өңдеуді қамтамасыз ете ме, көптілді қарым-қатынасты қарапайым ете ме
немесе қазақ тілінде сапалы медиаконтент жасау мүмкіндіктерін кеңейте ме —
бәрібір, осы шешімдердің барлығы жасанды интеллекттің адамдардың күнделікті
өмірін жақсартатын практикалық құралға айнала алатынын көрсетеді».
Жасанды
интеллект саласындағы жаңа буын зерттеушілерін дайындау
AI
технологияларын демонстрациялаудан бөлек, ISSAI Connect институттың жасанды
интеллект саласындағы жаңа буын мамандарын дамытуға деген адалдығын атап өтті.
ISSAI
2021 жылдан бері жыл сайын Қазақстан мен шетелдегі мектеп оқушылары мен
студенттерді біріктіретін Жазғы зерттеу бағдарламасын өткізеді, олар институт
зерттеушілерінің жетекшілігімен жасанды интеллект саласындағы озық жобалармен
жұмыс істейді.
Осы
іс-шара аясында бағдарлама қатысушылары ISSAI менторларымен бірлесіп әзірленген
зерттеу жобаларының прототиптері мен AI-қолданбаларын таныстырды. Қонақтар
бүгінде Қазақстанда жасанды интеллекттің дамуына үлес қосып жатқан жас
зерттеушілермен танысу мүмкіндігіне ие болды.
Іс-шара
барысында қонақтар интерактивті демонстрациялық аймақтарға барды, ұсынылған
технологияларды сынап көрді, әзірлемелердің артында тұрған зерттеушілермен
пікірлесті және Жазғы зерттеу бағдарламасы қатысушыларының жобаларымен танысты.
Қазақстанның
тілдік және технологиялық ерекшеліктеріне бейімделген жасанды интеллект
жүйелерін әзірлей отырып және болашақ мамандарды дайындауға инвестиция сала
отырып, ISSAI егеменді жасанды интеллектіні дамыту және ашық технологиялар
жасау жөніндегі миссиясын жүзеге асыруды жалғастыруда, әлемдік ғылыми
қоғамдастыққа үлес қосуда.
Дереккөз: https://issai.nu.edu.kz/ru/2026/07/16/issai-connect-представил-ии-технологии-созданны/