Ғылыми жоба

IRN: AP19678263
Металлургия өндірістерінің техногендік қалдықтарын ұтымды пайдалану
Конкурс атауы
2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурс
Басым бағыт
Геология, минералды және көмірсутекті шикізатты өндіру және өңдеу, жаңа материалдар, технологиялар, қауіпсіз өнімдер мен конструкциялар.
Ғылыми бағыт
Табиғи шикізат пен техногендік қалдықтар негізіндегі жаңа көп мақсатты материалдар.
Мерзімдері
01.07.2023 ж. – 31.12.2025 ж.

Жобаның өзектілігі

Домна шлактары негізіндегі клинкерсіз байланыстырғыштардың қазіргі заманғы әзірлемелері белгілі. Олар цементтің әртүрлі маркаларын жасау үшін қолданылады. Бұл ретте қожды пайдаланудың мақсаты бетон конструкцияларын салу кезінде көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту болып табылады. Біздің алдымызда үлкен көлемдегі жер қазу жұмыстары үшін домна (түйіршіктелген) шлактарын барынша пайдалану міндеті тұр. Өңірдің алдында техногендік қалдықтардың көлемін азайту бойынша кезек күттірмейтін міндет тұрғандықтан, автомобиль жолдарын салу кезінде топырақ іргетасын нығайту үшін домна қожынан алынған байланыстырушы материалды пайдалану қождың экологиялық теріс әсерін азайтады. Жобалық жұмыс шеңберінде қазу кезінде топырақты нығайту үшін байланыстырғыш ретінде домна шлактарын кеңінен қолданудың негізі әзірленеді. Жоба домна өндірісінің қож қалдықтарынан клинкерсіз байланыстырғыш материал жасауға және қалдықтарды қайта өңдеу және жоғары сапалы отқа төзімді материалдарды жасау мақсатында отқа төзімді материалдарды қайта өңдеуге бағытталған. Бұл металлургиялық өндіріс қалдықтарын қайта өңдеуге мүмкіндік береді және тиісінше қалдықтарды сақтаудан болатын экологиялық қауіпті азайтады. Сондай-ақ, процестен күйдіру материалдарының қымбат жұмысын жою арқылы құрылыс байланыстырғыштарының (цемент және т.б.) құнын төмендету. Жаңа отқа төзімді материал қайта өңделген шамотты кірпіштерден, минералды ұнтақтардан, байланыстырғыштардан, судан, өртке қарсы заттардан, өнімнің қажетті қасиеттерін қамтамасыз ететін құрылым мен кеуекті түзгіштерден тұрады.

Жобаның мақсаты

Клинкерсіз тұтқыр материал мен отқа төзімді кірпіш алу үшін Домна өндірісінің техногендік қалдықтарын қайта өңдеу технологиясын құру.
Жоба жетекшісі
Романов Виктор Иванович
т.ғ.к , «Технологиялық машиналар және көлік» кафедрасының доценті
доцент кафедры «Технологические машины и транспорт»
Зерттеу тобы
Меркулов Владимир Витальевич
х.ғ.к.
«Химиялық технология және экология» кафедрасының доценті
жетекші ғылыми қызметкер
Кабиева Сауле Казжановна
х.ғ.к.
«Химиялық технология және экология» кафедрасының профессоры
аға ғылыми қызметкер
Бестембек Ербол Серікұлы
т.ғ.к.
«Технологиялық машиналар және көлік» кафедрасының доценті
аға ғылыми қызметкер
Жаслан Рымгүл Қуатқызы
PhD
аға оқытушы «Химиялық технология және экология» кафедрасы
ғылыми қызметкер
Жуманазарова Гагиза Мустафаевна

аға оқытушы «Химиялық технология және экология» кафедрасы
ғылыми қызметкер
Ситдикова Елена Владимировна

Химиялық технология және экология кафедрасының оқытушысы
кіші ғылыми қызметкер
Абилканова Фарида Жұмагелдіқызы

«Химиялық технология және экология» кафедрасының аға оқытушысы

Күтілетін нәтижелер

Жоба аясында қождың гидравликалық қасиеттерін дамыту және жақсарту бойынша жұмыстар жүргізілетін болады. «Qarmet» АҚ шығаратын қалдықтардан материалдардың екі және көп компонентті композициялары әзірленетін болады. Металлургиялық өндіріс қалдықтарынан жұқа дисперсті композициялық ұнтақтар алынады, алынған материалдардың құрамының жағдайлары, қалыпты гидратация реакциясының шарттары, реактивтілік нәтижелері және ұнтақтау дәрежесі бойынша зерттеулердің нәтижелері алынады. Домна қожындағы химиялық элементтердің мөлшері оның ыдырауға төзімділігін қамтамасыз ететін анықталатын болады. 1 мақала Web of Science деректер базасында импакт-факторы бар немесе Scopus деректер базасында 50-ден кем емес CiteScore пайызтиліне ие журналдарда және ҚР БҒМ БҒССҚК ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдарда 2 мақаладан тұратын алғашқы үш квартильдегі журналдарда жарияланады.

Қол жеткізілген нәтижелер

1) Ғылыми-техникалық ақпаратты шолу негізінде домна пешінің қожын пайдалана отырып, отқа төзімді материалдар мен клинкерсіз байланыстырғыштарды алудың заманауи әдістерінің негізгі кемшіліктері мен артықшылықтарын анықтаған талдау жүргізілді. 2) Түйіршіктелген қожды талдау негізінде «Қармет» АҚ техногендік қалдықтарының (домна пеші және болат шлактары, доломитті әктас шаңы және т.б.) химиялық және минералогиялық құрамы анықталды. Қоспаларды алу үшін активаторлардың оңтайлы құрамы тәуелді болатын қождың параметрлері анықталды. Шикізаттың реактивтілігін арттырудың негізгі жолдарын анықтауға мүмкіндік берген зерттеулер жүргізілді. 3) Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде металлургиялық өндіріс қалдықтарының көлемдері (домна пештерінің қождары, шамотты кірпіш қалдықтары, силикаттар және т.б.) тәжірибелік зерттеулерге дайындалды. Эксперименттік зерттеулер жүргізу үшін қажетті құрал-жабдықтарды дайындау жұмыстары жүргізілді.
Байланыс ақпараты

Сұрақ қою

KZ EN RU