2026 жылғы 28 мамырда Астана қаласында Еуразиялық экономикалық форум аясында «Жасанды интеллект және бәсекелестіктің жаңа парадигмасы: ЕАЭО-ның трансшекаралық нарықтарының дамуына қауіп пе, әлде драйвер ме?» атты панельдік сессия өтті. Іс-шараны Еуразиялық экономикалық комиссия Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен бірлесіп ұйымдастырды.
Сессияға қатысушылар жасанды интеллект
технологияларының нарықтарды трансформациялауға, цифрлық экожүйелерді дамытуға
және жаңа цифрлық экономика жағдайында монополияға қарсы реттеу тәсілдерін
өзгертуге әсерін талқылады.
Бүгінде ЖИ тек бизнес-модельдерді ғана емес,
бәсекелестік логикасының өзін де өзгертіп жатыр. Алгоритмдер компанияларға
нарықтарды жылдам талдауға, процестерді оңтайландыруға, сұранысты болжауға және
сервистерді ауқымдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жабық цифрлық
экожүйелер, алгоритмдік баға белгілеу, деректердің шоғырлануы және
бәсекелестікті шектеу тәуекелдері сияқты жаңа сын-қатерлер туындайды.
Сессия барысында Қазақстанның толыққанды ұлттық
жасанды интеллект экожүйесін дәйекті түрде қалыптастырып жатқаны атап өтілді —
цифрлық инфрақұрылым мен есептеу қуаттарынан бастап кадр даярлау, заңнамалық
база және халықаралық ынтымақтастыққа дейін.
Бүгінде Қазақстан цифрлық даму деңгейі мен жасанды
интеллектті енгізуге дайындық бойынша Орталық Азияда көшбасшы орындардың бірін
иеленеді. 2025 жылы ел ЖИ-ге дайындықтың жаһандық индексінде 195 мемлекет
ішінде 58-орынға ие болды, сондай-ақ электрондық үкіметті дамыту бойынша
әлемдік көшбасшылар қатарына кірді: БҰҰ-ның электрондық үкіметті дамыту
индексінде 24-орын және БҰҰ-ның онлайн-қызметтер индексінде 10-орын.
ЖИ енгізудің негізгі іргетасы мемлекеттік
деректерді орталықтандырылған әрі қауіпсіз интеграциялауды қамтамасыз ететін
Smart Data Ukimet мемлекеттік платформасы болды. Соның арқасында Қазақстан
жекелеген цифрлық сервистерден data-driven мемлекет құруға және мемлекеттік
басқаруға ЖИ-ді жүйелі түрде енгізуге көшіп жатыр.
Заманауи реттеуші ортаны қалыптастыруға ерекше мән
беріледі. Қазақстан Республикасының «Жасанды интеллект туралы» жаңа заңы саланы
дамытудың ашық әрі түсінікті қағидаларын қалыптастыруға, азаматтардың
құқықтарын қорғауды қамтамасыз етуге, сондай-ақ әзірлеушілер мен халықаралық
инвесторлар үшін болжамды орта құруға бағытталған.
Цифрлық егемендікті қамтамасыз ету үшін Қазақстан
өзінің есептеу инфрақұрылымын белсенді дамытып келеді. Елде NVIDIA H200 жаңа
чиптері негізінде екі жоғары өнімді суперкомпьютерлік кластер жұмыс істеп тұр.
Мемлекеттік секторға, университеттер мен
стартаптарға бағытталған alem.cloud кластері өңірдегі ең ірі суперкомпьютерлік
кластерге айналып, әлемдік TOP500 рейтингіне енді. Екінші кластер —
Kazakhtelecom іске қосқан AI-Farabi — корпоративтік секторға, банк
индустриясына және экспорттық нарықтарға бағытталған. Оның өнімділігі 103
PFLOPS-тен асады, бұл оған да әлемдік TOP500 рейтингіне кіруге мүмкіндік берді.
Сондай-ақ Қазақстан үшін адами капиталды дамыту
басым міндеттердің бірі болып қала береді. Елде халықты жасанды интеллектпен
жұмыс істеудің базалық дағдыларына оқытуға бағытталған AI Movement бастамасы
жүзеге асырылуда. Astana Hub базасында Қазақстандағы алғашқы жасанды интеллект
мектебі — Tomorrow School жұмыс істейді, ал университеттерде студенттер
арасында ЖИ құзыреттері мен кәсіпкерлік ойлауды қалыптастыруға бағытталған AI
Sana бағдарламасы дамып келеді.
Пікірталасқа қатысушылар ЖИ-ді реттеудің
халықаралық тәжірибесін, әлеуетті бәсекеге қарсы практикалардың жаңа түрлерін,
алгоритмдердің ашықтығы қажеттігін, сондай-ақ монополияға қарсы органдардың ЖИ
жүйелеріне тәуелсіз аудит жүргізу құзыреттерін дамыту мәселелерін талқылады.
Тараптар сондай-ақ технологиялық егемендік пен
мемлекеттердің қауіпсіздігіне нұқсан келтірмей, бәсекелестікті және
тұтынушылардың құқықтарын қорғауды инновациялар мен ЖИ-ге инвестицияларды
ынталандырумен қалай теңгеруге болатынын талқылады.
Қатысушылар жасанды интеллект экономикалық өсудің,
өнімділікті арттырудың және трансшекаралық цифрлық нарықтарды дамытудың қуатты
драйвері болып қала беретінін атап өтті.
Қазақстан жасанды интеллект саласындағы белсенді
халықаралық ынтымақтастыққа дайын екенін растап, ЖИ-ді сенім, ашықтық,
қауіпсіздік және бірлескен даму қағидаттары негізінде дамытуды қолдайды.
Бүгінде Қазақстан өзін ЖИ-инновациялардың өңірлік
орталығы және жаһандық технологиялық қоғамдастық үшін сенімді серіктес ретінде
танытып отыр.
Дереккөз: https://www.gov.kz/memleket/entities/maidd/press/news/details/1229607?lang=ru