Астанада Еуразиялық экономикалық форумда Қазақстанның жасанды интеллект экожүйесі таныстырылды.
«Жасанды интеллект және бәсекелестіктің жаңа
парадигмасы: ЕАЭО трансшекаралық нарықтарының дамуына қауіп пе, әлде драйвер
ме?» атты панельдік сессияда Одаққа мүше елдердің — Қазақстан, Армения,
Беларусь және Қырғызстанның бейінді министрлері мен вице-министрлері технологиялардың
жаһандық бәсекелестікке, егемендікке және деректерді қорғауға ықпалын
талқылады.
Сессия барысында ҚР МИИЦР вице-министрі Дмитрий
Мун егемен ұлттық ЖИ платформасы іс жүзінде кеңінен қолданылып жатқанын
көрсететін маңызды деректерді келтірді: мемлекеттік қызметшілер оны күнделікті
міндеттер үшін 1 миллионнан астам рет пайдаланған, ал азаматтар мемлекеттік
қызметтерді алу кезінде және мемлекеттік сатып алулар бойынша цифрлық
көмекшімен жұмыс барысында 2,5 миллионнан астам рет қолданған. Алайда қазіргі
уақытта Қазақстан үшін басты басымдық — жасанды интеллектіні экономиканың нақты
секторына шығару. Осы мақсатта 7 мыңнан астам параметрді қамтитын
егжей-тегжейлі тұжырымдамалық деректер атласы әзірленді. Сонымен қатар,
әлеуметтік салада, денсаулық сақтау мен білім беруде цифрландыру деңгейі
80–95%-ға жетсе, нақты секторда тапшылық байқалады: өнеркәсіпте деректердің
шамамен 40%-ы, ал Ауыл шаруашылығы министрлігі бағыты бойынша небәрі 26%-ы ғана
цифрланған.
Бұл мәселені шешу үшін Қазақстан ЕАЭО елдеріне күш
біріктіріп, университеттер базасында бірлескен ЖИ-зертханалар желісін іске
қосуды ұсынды. Мұндай зертханаларда салалық деперсонализацияланған деректермен
алмасу көзделеді. Бұл интернет пен суперкомпьютерлерсіз, тікелей өндірісте
немесе фермерлерде жергілікті түрде жұмыс істей алатын ашық шағын тілдік
модельдерді бірлесіп оқытуға мүмкіндік береді.
Осы бастама туралы айтқан Дмитрий Мун: «Біз үшін
негізгі басымдық — жасанды интеллектіні интеграциялау арқылы экономиканың
сапалы өсіміне қол жеткізу. Тиімді модельдерді оқыту үшін аймақтық ерекшелікті,
климаттық жағдайларымызды және салалық нюанстарды ескеретін ауқымды деректер
қажет. Осыған байланысты елдеріміз арасында негізгі индустриялар бойынша
деперсонализацияланған деректермен өзара алмасуды ұйымдастырған орынды. Бұл
ашық индустриялық модельдерді жедел қалыптастыруға мүмкіндік береді, әрі
бірлескен күш-жігердің арқасында осы бағытта елеулі прогреске қол жеткізе
аламыз», — деп атап өтті.
Кооперация және еңбекті бөлу идеясын пікірталасқа
қатысқан өзге тараптар да белсенді түрде қолдады. Беларусь Республикасының
байланыс және ақпараттандыру министрінің орынбасары Кирилл Залесский ЕАЭО
елдеріне трансшекаралық деректер айналымы кедергілерге тірелмеуі үшін реттеуші
ортаны үндестіру және технологиялық қауіпсіздіктің бірыңғай стандарттары қажет
екенін айтты. Ол сондай-ақ Одаққа мүше барлық мемлекеттердің ЖИ-ге деген
қажеттіліктері көп жағдайда ұқсас екенімен келісіп, салалық қағидат бойынша
жүктемені бөлу — бір ел білім беру үшін, екіншісі медицина немесе өндіріс үшін
модельдер әзірлейтін жүйе — бюджеттік қаражатты едәуір үнемдеуге мүмкіндік
беретінін атап өтті. Беларусь өкілі ЖИ енгізуге арналған пилоттық экономикалық
сектор ретінде логистиканы ұсынды, өйткені онда қазірдің өзінде құрылымдалған
деректердің үлкен көлемі жинақталған.
Армения Республикасының жоғары технологиялық
өнеркәсіп министрінің бірінші орынбасары Геворг Манташян ЖИ технологияларын
ЕАЭО-ның негізгі қағидаттары — тауарлар мен қызметтердің еркін қозғалысы
төңірегінде шоғырландыруды ұсынды. Ол трансшекаралық саудаға арналған
мамандандырылған ЖИ-ассистенттерін құруды қолдап, мұндай жүйелер бизнес пен
Комиссияға құжаттардағы қателерді анықтауға және қызметкерлер санын шексіз
көбейтпей-ақ кедендік рәсімдерді жеделдетуге көмектесетінін айтты. Сонымен
қатар армян спикері интеграцияның басты басқарушылық тәуекелін де ашық атады:
кейбір ведомстволардың өздерінің параллель күн тәртібінің болуына байланысты
әріптестерінің дайын тиімді шешімдерін бейімдеуге құлықсыз болуы.
Қырғыз Республикасының Президент Іс басқармасына
қарасты «Тундук» мемлекеттік мекемесінің директоры Азамат Джапаров та бірыңғай
ережелерді қалыптастырудың маңыздылығына назар аударды. Оның пікірінше,
Комиссия мемлекеттік деректерді қорғауға, алгоритмдердің ашықтығына және ЖИ
этикасына басымдық беруі керек, сонымен бірге цифрлық егемендікті қамтамасыз
етуі қажет: әрбір қатысушы өз деректеріне бақылауды сақтай отырып, ортақ
жобалар мен бірлескен құзырет орталықтары аясында олармен қауіпсіз алмаса алуы
тиіс.
Азаматтар мен бизнес үшін алғашқы жедел нәтижелердің
бірі ретінде Қазақстан бірлескен пилоттық жобаны — заң саласындағы ЖИ-көмекшіні
іске қосуды ұсынды, өйткені ЕАЭО елдерінің барлық заңдары қазірдің өзінде
цифрланған. Мұндай ассистент азаматтарға шекарадан өту кезінде өз тілінде
ережелерді жедел түсінуге, бизнеске Одақтың кез келген елінде компания ашу мен
салық салудың қыр-сырын қарапайым тілмен түсіндіруге, ал ЕЭК-ке ұлтүстілік
актілерге өзгерістер енгізу кезінде қайшылықтарды автоматты түрде анықтауға
көмектеседі.
Елдер арасындағы еңбекті бөлуді және деректер
қауіпсіздігінің бірыңғай стандарттарын қалыптастыруды көздейтін Қазақстанның
бастамасын Армения, Беларусь және Қырғызстаннан келген әріптестер белсенді
түрде қолдады. Олар ЕАЭО-ның мықты технологиялық егемендігі үшін ведомстволық
кедергілерді еңсеру қажеттігімен келісті.
Айта кетейік, Қазақстан толыққанды
ЖИ-инфрақұрылымды жүйелі түрде қалыптастырып келеді және қазірдің өзінде
Орталық Азияда көш бастап отыр. Data-driven мемлекет құрудың негізіне Smart
Data Ukimet платформасы айналды, ал инвесторлар мен әзірлеушілер үшін ашық
ережелер Қазақстан Республикасының «Жасанды интеллект туралы» жаңа заңымен
бекітілді. Технологиялық егемендік NVIDIA H200 чиптері негізіндегі екі қуатты
суперкомпьютерлік кластердің — alem.cloud және AI-Farabi — іске қосылуымен
нығайтылды, олар TOP500 әлемдік рейтингіне енді. Сонымен қатар Tomorrow School,
Tumo, AI Sana және басқа да білім беру бағдарламалары арқылы адами капитал да
белсенді түрде дамып келеді.
Дереккөз: https://www.gov.kz/memleket/entities/maidd/press/news/details/1230138?lang=ru